Ari

- Энэ заалт аравдугаар сарын 1-нээс эхлэн мєрдєгдєж байна-
Нийгмийн даатгалын зарим хуулиудад нэмэлт, єєрчлєлт орсонтой холбогдуулан зарим Нийгмийн даатгалын ерєнхий газраас зарим асуултад хариулт авлаа.

Яг ямар єєрчлєлтvvд оров?
-УИХ-ын 2009 оны долдугаар сарын 16-ны єдрийн хуралдаанаар Нийгмийн даатгалын холбогдолтой гурван хуульд нэмэлт, єєрчлєлт оруулсан. "Нийгмийн даатгалын тухай" хуулийн зарим заалтыг дагаж мєрдєх журмын тухай, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Нийгмийн даатгалын сангаас олгох ажилгvйдлийн тэтгэмжийн тухай хуульд єєрчлєлт оруулах тухай хуулийг эрхэм гишvvд нухацтай хэлэлцэж баталсан. Эдгээр хуулиуд єнгєрсєн сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлсэн.

-Нэмэлт, єєрчлєлт оруулах болсон шалтгаан..?
- Санхvv, эдийн засгийн хvндрэлийн vр дагаврын улмаас ажил олгогч, даатгуулагчдад учирсан хохирол, гэр бvлийн орлогын бууралт зэрэг эрсдэлийг хуваалцах зорилго тэргvvн эгнээнд тавигдсан. Vvний тулд нийгмийн даатгалын шимтгэл тєлєгчид хvлээлгэх хариуцлагын зарим заалтын vйлчлэлийг тvр зогсоох, даатгуулагчид нийгмийн даатгалын сангаас шинэ тєрлийн тэтгэмж олгох, ажилгvйдлийн тэтгэмжийн нєхцєлийг зєєлрvvлэх, хэмжээ, хугацааг нэмэгдvvлэх зэрэг арга хэмжээг нийгмийн даатгалын холбогдох зарим хуульд нэмэлт, єєрчлєлт оруулах замаар шийдвэрлэсэн юм.

-Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн зарим заалтын vйлчлэлийг тvр зогсоосон гэсэн. Ямар ямар заалтын vйлчлэлийг зогсоосон юм бэ?
-Нэг заалтын vйлчлэлийг тvр зогсоосон байгаа. УИХ-аас баталсан Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн зарим заалтыг дагаж мєрдєх журмын тухай хуулиар Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 20 дугаар зvйлийн 1 дэх хэсгийн 2 дахь заалтын "Шимтгэлийн дvнгээс хугацаа хэтрvvлсэн хоног тутамд 0,3 хувийн алданги ногдуулна. Энэхvv алдангийн хэмжээ нь тєлбєл зохих шимтгэлийн 50 хувиас хэтрэхгvй байна" гэсэн заалтын vйлчлэлийг 2009 оны наймдугаар сарын 1-нээс 2011 оны нэгдvгээр сарын 1-ний єдєр хvртэл тvр зогсоохоор заасан. Єєрєєр хэлбэл, хуульд заасан хугацаанд буюутухайн сардаа багтаан ажилчдынхаа нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нийгмийн даатгалын сангийн дансанд тєлєєгvй ажил олгогчид хуулийн дээрх заалтын дагуу алданги ногдуулдаг байсан бол энэ заалт саяын дурдсан хугацаанд vйлчлэхгvй юм.

-Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд ямар нэмэлт єєрчлєлт оров?
-Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд даатгуулагчид олгох тэтгэмжийн тєрлийг нэмэгдvvлсэн заалт оруулсан. Хуульд єєрчлєлт орохоос ємнє тэтгэмжийн даатгалд даатгуулсан даатгуулагч хєдєлмєрийн чадвар тvр алдсаны, жирэмсний, амаржсаны, оршуулгын гэсэн тэтгэмжvvд авч байсан. Харин хуульд єєрчлєлт орсноор даатгуулагч "євчтєн сахисны тэтгэмж" гэсэн шинэ тєрлийн тэтгэмж авах эрхтэй болж байна.

- "Євчтєн сахисны тэтгэмж"-ийг ямар тохиолдолд даатгуулагчид олгох вэ?
-Хуульд зааснаар хэрэв даатгуулагч 0-5 насны хvvхдээ эмнэлэгт сахиж эмчлvvлсэн бол тэтгэмжийн даатгалын сангаас "євчтєн сахисны тэтгэмж" авах эрхтэй болно. Тэгэхдээ євчтєн сахихын ємнє тэтгэмжийн даатгалын шимтгэлийг нийтдээ гурван сараас доошгvй хугацаанд тєлсєн даатгуулагч эх, эцэг, хууль ёсны асран хамгаалагч 0-5 насны хvvхдээ эмнэлэгтхэвтэхэд нь сахисан бол "євчтєн сахисны тэтгэмж" авах эрхтэй.

Хуульд "євчтєн сахисны тэтгэмж"-ийн хэмжээг нийгмийн хамгааллын асуудал эрхэлсэн тєрийн захиргааны тєв байгууллагын саналыг vндэслэн Нийгмийн даатгалын vндэсний зєвлєл батлахаар заасан. Хуулийн энэ заалтын дагуу Нийгмийн даатгалын vндэсний зєвлєлийн 2009 оны 31 дvгээртогтоолоор "євчтєн сахисны тэтгэмж"-ийн хэмжээг ажлын нэг єдєрт 3.000 тєгрєг байхаар тогтоолоо. Ингэснээрээ даатгуулагч ажил хєдєлмєрєєсєє хєндийрєн хvvхдээ эмнэлэгт сахисан тохиолдолд тэтгэмжийн даатгалын сангаас хуанлийн жилд 90.000 хvртэл тєгрєгийн тэтгэмж авах эрхтэй болж байна.

- Энэ тэтгэмжийг ямар журмаар олгох вэ?
-Хуульд "Євчтєн сахисны тэтгэмж" тогтоолгох єргєдєл гаргах журам, шийдвэрлэх хугацаа, тэтгэмж тогтоолгоход бvрдvvлэх баримт бичгийн жагсаалтыг нийгмийн хамгааллын асуудал эрхэлсэн тєрийн захиргааны тєв бәйгууллага батлахаар заасны дагуу Нийгмийн хамгаалал, хєдєлмєрийн сайдын 2009 оны 115 дугаар тушаалаар "Даатгуулагчид євчтєн сахисны тэтгэмж олгох журам "-ыг батлан мєрдvvлж байна. Энэ журмаар даатгуулагчид "євчтєн сахисны тэтгэмж" олгох нєхцєл журам, хугацаа, єргєдєл гаргах журам, бvрдvvлэх бичиг баримтын жагсаалтыг тодорхойлж єгсєн.

-Ажилгvйдлийн тэтгэмжийн тухайд ...?
-Эдгээр хуульд єєрчлєлт оруулсан нь санхvvгийн хvндрэлийн улмаас орлого нь буурсан, орлогогvй болсон даатгуулагчид учирсан эрсдлийг хуваалцах vндсэн зорилготой гэдгийг би дээр хэлсэн. Санхvvгийн хvндрэлийн улмаас аж ахуйн нэгж, байгууллагууд ажилтнуудаа ажлаас халах тохиолдол нэлээд байна. Ажилгvй болсон даатгуулагч дараагийн ажлын байртай болтлоо орлогогvй болдог бєгєєд даатгуулагчийн энэ эрсдлийг ажилгvйдлийн даатгалын сангаас тэтгэмж олгох, сургалтад хамруулах хэлбэрээр хуваалцдаг. Тэгэхээр хуулийн єєрчлєлтєєр ажилгvйдлийн даатгалд даатгуулсан даатгуулагчид ажилгvйдлийн тэтгэмж олгох нєхцєл журмыг нэлээд зєєлрvvлж, тэтгэмжийн хэмжээг нэмэгдvvлэхээр шийдвэрлэсэн. Ажилгvйдлийн тэтгэмж олгох нєхцєл журмын талаар хэд хэдэн єєрчлєлт орлоо. Тухайлбал, урд нь ажилгvй болохоос ємнє нийтдээ 24 cap, vvнээс сvvлийн есєн сард нь ажилгvйдлийн даатгалын шимтгэлийг тасралтгvй тєлсєн даатгуулагч ажилгvйдлийн тэтгэмж авах эрхтэй байсан бол хуулийн єєрчлєлтєєр ажилгvй болохоос ємнє ажилгvйдлийн даатгалын шимтгэлийг нийтдээ 24 cap, vvнээс сvvлийн зургаан сард нь тасралтгvй тєлсєн даатгуулагч ажилгvйдлийн,тэтгэмж авах эрхтэй боллоо. Єєрєєр хэлбэл, нийт шимтгэл тєлбєл зохих хугацаа хэвээрээ боловч тасралтгvй тєлсєн байх хугацаа есєн cap байсныс зургаан cap болгож зєєлрvvллээ.

Мєн ємнє нь ажилгvйдлийн тэтгэмж авах болзлыг хангасан даатгуулагчид нийтдээ ажлын 76 єдрийн тэтгэмж олгож"байсан бол хуулийн єєрчлєлтєєр ажлын 126 єдрийн тэтгэмж олгохоор болж даатгуулагчид олгох тэтгэмжийн хэмжээ ажлын 50 єдрєєр нэмэгдлээ. Хуулийн энэ заалттай уялдуулан єєрийн хvсэлтээр болон хєдєлмєрийн сахилгыг удаа дараа буюу ноцтой зєрчсєний улмаас захиргааны санаачилгаар ажлаас халагдсан даатгуулагчид ажилгvйдлийн тэтгэмжийг ажлын 40 єдрєєр олгож байсан бол ажлын 90 єдрийн тэтгэмж олгохоор боллоо.

Тvvнчлэн урд нь ажилгvйдлийн тэтгэмж авсан даатгуулагч ажилгvйдлийн даатгалын шимтгэлийг зургаан cap тєлсєн тохиолдолд дахин тэтгэмж авах эрх vvсдэг байсан бол хуулийн єєрчлєлтєєр гурван cap тєлсєн тохиолдолд дахин тэтгэмж авах эрхтэй боллоо.

- Хуулиудын хэрэсжих хугацаа ямар байх бол..?
-Хуулиуд тодорхой хугацаанд vйлчилнэ. Тодруулбал, "Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн зарим заалтыг дагаж мєрдєх журмын тухай", "Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай", "Нийгмийн даатгалын сангаас олгох ажилгvйдлийн тэтгэмжийн тухай хуульд єєрчлєлт оруулах тухай" хуулийг 2009 оны наймдугаар сарын 1 -нээс 2011 оны нэгдvгээр сарын 1-ний єдєр хvртэл мєрдєнє. Vvнээс хойш ємнєх хуулийн заалтууд хэвээрээ мєрдєгдєх юм.

-Эрvvл мэндийн даатгалд мєнгє тєлєєд байдаг. Гэвч vр дvнг нь бид , хvртдэггvй. Vvнийг зохицуулах нєхцєл хуульд тусгагдсан уу? Єєрєєр хэлбэл, гурван жил даатгалын сангаас тєлбєр гаргуулаагvй бол бvрэн оношлогоо хийлгэнэ гэж заасан ч хэрэгжихгvй байгаа.

-Энэ удаад єєрчлєлт ороогvй. Харин гурван жилийн ємнє оруулсан Иргэний эрvvл мэндийн даатгалын тухай хуулийн єєрчлєлтєєр гурван жил дараалан эруул мэндийн даатгалын тусламж, vйлчилгээаваагvй даатгуулагчииг нэг удаа эруул мэндийн бvрэн vзлэгт хамруулж урамшуулахаар заасан байгаа. Угхуулийн заалт энэ оны аравдугаар сараас хэрэгжиж эхлэх юм.

-Тэтгэврийн сангийн мєнгє дууссан гэсэн яриа их гарах боллоо. Vнэхээр дуусчихсан юм уу?
-Тэтгэврийн сан мєнгєгvй болсон юм байхгvй. Энэ нь шимтгэлийн орлого болон тєрєєс тэтгэврийг нь хариуцах иргэдийн тэтгэвэрт зориулан улсын тєсвєєс олгож байгаа санхvvжилт гэсэн vндсэн хоёр эх vvсвэрээс бvрддэг. Тэтгэврийн сангаас иргэдийн тэтгэврийг банкаар дамжуулан хугацаанд нь саадгvй олгож байна.
Харин тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн нэрийн дансны vлдэгдэл хєрєнгийн талаар тооцоо, судалгаа хийх, санал боловсруулах vvрэг бvхий ажлын хэсгийг Сангийн сайд, Нийгмийн хамгаалал, хєдєлмєрийн сайдын хамтарсан шийдвэрээр санхvv, нийгмийн хамгааллын асуудал эрхэлсэн тєрийн захиргааны тєв байгууллага, ажил олгогчдын эздийн холбоо, vйлдвэрчний эвлэлийн холбооны тєлєєлєлтэйгээр байгуулан ажиллуулж байна.