Ari

ДУУ ХУУР, ЖАГСААЛ ЦУГЛААН ДАВХАЦСАН МЄЧ

Монголчуудын хувьд єчигдєр балжинням, даншням, бас Оюутолгойн гэрээ vзэглэхтэй давхацсан єдєр байв. Бас монголд анх удаа ийм том хєрєнгє оруулалттай гэрээг анх удаа vзэглэх тvvхэн vйл явдал єрнєж байна хэмээх баяр ёслолын уур амьсгал Тєрийн ордонг бvрхэж байхад гадна талд vvнийг эсэргvvцсэн иргэний нийгмийн жагсаал ч халуухан болж байв. Єєрєєр хэлбэл, саарал ордонд Засгийн газрын нєхдvvд, тєрийн тушээд Оюутолгойн гэрээг vзэглэхээ баяр ёслолын байдалтайгаар зарлаж, хундага тулгахдаа зэхэн суухад, гадна талд иргэний нийгмийн нєхдvvд намрын зэврvvнд дагжиртлаа зогсч хоолойгоо сєєтєл эсэргvvцлийн vгээ хайрлалгvй урсгаж байлаа.

Ёстой л Оюутолгойн гэрээний асуудалд монголчууд ямархуу анхаарал тавьж ирсний илрэл энэ гэлтэй. Арга ч vгvй биз. 25.4 сая тонн зэс, 1028 тонн алт, 5144 тонн мєнгє, 81600 тонн молибдений нєєц агуулсан 2.7 тэрбум тонн хvдрийн нєєц тогтоогдоод байгаа энэ том ордыг vvцийг яаж, хэрхэн задлахаас л монголын хєгжлийн ирээдvй тодорхойлогдох юм чинь.

Харин Монгол Улсын Засгийн газрын хувьд хоёр ч УИХ, гурван ч засгийн нvvрийг vзээд бараагvй энэхvv гэрээг vзэглэсэндээ тэд сэтгэл хангалуун байх шиг. Иймэрхvv vг танхимын тэргvvнээс эхлээд сайд бvрийн амнаас гарч байлаа. Юутай ч 2009 оны аравдугаар сарын 06-ны билэгт сайн єдрийн хонь цагт Оюутолгойн гэрээг vзэглэх ёслол Тєрийн ордны Их танхимд болсон юм. Уг ёслолд УИХ-ын дарга, ангийнхантайгаа, Ерєнхий сайд танхимын гишvvд болон тєрийн болон тєрийн бус байгууллагын тєлєєлєгчид оролцлоо.

Гэхдээ Их танхимд хєл гишгэх зайгvй байлаа. Оюутолгойн гэрээ vзэглэх ёслол тєрийн иймэрхvv арга хэмжээг бодвол хачир чимэг ихтэй. Тухайлбал, Vлгэр жишээ vлээвэр найрал хєгжмийнхєн "Баярын жавхаа" удиртгал аялгуугаар тэнд залрагсдыг уяруулж, эцэст нь "Эх орон" дуугаар урлагийнхан ая дууны цэнхэр хадаг єргєн уг ёслолыг хааж байлаа. Vнэндээ ийм аялгуу хєгжимтэй ёслол нь тєрийн ажил гэхээсээ ямар нэг vндэсний баяр наадмыг санагдуулж байсныг дурдалгvй єнгєрч чадсангvй. Тэгээд ч гэрээнийхээ сайн мууг ч амсч амжаагvй монголчуудын хувьд энэхvv дуу хуур илvvц мэт.

Ямартаа ч тvvхэнд тэмдэглэгдэн vлдэх Хєрєнгє оруулалтын гэрээнд Монголын талыг тєлєєлж Эрдэс баялаг, эрчим хvчний сайд, Хєрєнгє оруулагчтай хэлэлцээ хийх ажлын хэсгийн ахлагч Д.Зоригт, Сангийн сайд С.Баярцогт, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд Л.Гансvх, Хєрєнгє оруулагчдыг тєлєєлж, "Рио Тинто Интернэшнл Холдингс Лимитед" компанийн Зэс, очир эрдэнийн бvлгийн Ерєнхий захирал Брет Клейтон, ''Айвенхоу майнз Монголия Инк" ХХК-ийн Ерєнхий захирал Кийт Маршал, "Айвенхоу Майнз Лимитед" компанийн ТУЗ-ийн дэд дарга Питер Мередит нар гарын vсэг зурлаа.

Харин Хувь нийлvvлэгчдийн гэрээнд Монголын талыг тєлєєлж "Эрдэнэс Эм Жи Эл" ХХК-ийн гvйцэтгэх захирал Б. Энэбиш, Хєрєнгє оруулагчдыг тєлєєлєн "Айвенхоу Оюутолгой /Би Ви Ай/ Лимитед" компанийн эрх зvйн асуудал хариуцсан гvйцэтгэх дэд ерєнхийлєгч Жон Фониани, "Оюутолгой Нидерланд Би Ви" компанийн ТУЗ-ийн дэд дарга Питер Мередит, "Айвенхоу Майнз Монголия Инк" ХХК-ийн Ерєнхий захирал Кийт Маршал нар зурсан юм. Тэгвэл Урьдчилгаа тєлбєрийн гэрээнд Сангийн сайд С.Баярцогт, "Айвенхоу майнз Монголия Инк" ХХК-ийн Ерєнхий захирал Кийт Маршал нар гарын vсэг зурсан билээ.

Тvvнчлэн Ерєнхий сайд С.Баяр болон УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны дарга Ц.Баярсайхан, Рио Тинто Интернэшнл Холдингс Лимитед" компанийн Зэс, очир эрдэнийн бvлгийн Ерєнхий захирал Брет Клейтон, "Айвенхоу Майнз Лимитед" компанийн ТУЗ-ийн дэд дарга Питер Мередит нар vг хэлсэн юм.

АЖЛЫН ХЭСГИЙНХЭН, ХЄРЄНГЄ ОРУУЛАГЧИД СЭТГVVЛЧИДТЭЙ НVVР ТУЛАВ
Харин vдийн 16 цагт Оюутолгойн гэрээг vзэглэсэнтэй холбогдуулж хэвлэлийн бага хурал хийсэн билээ. Уг хуралд ЗГХЭГ-ын дарга Б.Долгор, ЭБЭХ-нйи сайд Д.Зоригт, Сангийн сайд С.Баярцогт, БОАЖ-ын сайд Л.Гансvх, "Рио Тинто Интернэшнл Холдингс Лимитед" компанийн Зэс, очир эрдэнийн бvлгийн Ерєнхий захирал Брет Клейтон, "Айвенхоу майнз Монголия Инк" ХХК-ийн Ерєнхий захирал Кийт Маршал, "Айвенхоу Майнз Лимитед" компанийн ТУЗ-ийн дэд дарга Питер Мередит нар оролцож, хэвлэлийнхний сонирхсон асуултад хариулсан юм.

-250 сая ам.долларын урьдчилгаа тєлбєрийн 100 саяыг нь хятадын тал єгнє гэсэн мэдээлэл цацагдсан. Танайх энэ мєнгийн ямар эх vvсвэрээс гаргах гэж байна вэ?
-Та бvхэн тєлбєрийн тэнцлийг манай вэбээс харж болно. Одоогоор 300 сая ам.доллар бэлнээр байгаа. Хятадын талаас хєрєнгє гаргах асуудал байхгvй.

-Гэрээнд гарын vсэг зурсан сайд нар эрх зvйн чадамжгvй гэж байсан?
-Засгийн газрын 357 дугаар тогтоолоор гурван сайдад эрх олгосон. Мєн Засгийн газар, ТЄХ-ны Тєлєєлєн удирдах зєвлєлийн шийдвэрээр эрх олгосон юм.

-Ажиллах хvчээ хаанаас, хэчнээнийг авах талаараа тоо хэлэх боломж байна уу. Vvнийг "Эрдэнэс Монгол"-ын захирал Б.Энэбишээс асууж байна?
-Vйлдвэр барих явцад олон улсын хэмжээний мэргэжилтнийг урьж ажиллуулна. Гэхдээ мэдээж монгол ажилчдыг олноор ажиллуулахыг хичээж байгаа. Харин vйлдвэрлэлийн vе шат хvртэл монгол ажилчдыг сургасан байх учраас монголчууд ажиллана. Ерєнхийд нь хэлбэл барилгын ажлын vед ажиллах хvмvvсийн 60-аас доошгvй хувь нь, vйлдвэрлэлийн vйл ажиллагааны vед 90-ээс доошгvй хувь нь монгол ажилтан байна.

-Байгаль орчны асуудлыг нарийвчлан тусгаж єгєєгvй талаар яригдаж байгаа. БОАЖ-ын сайд энэ тал дээр хэр анхаарсан бэ. Ямар зvйл заалтыг гэрээнд оруулсан бэ?
-Энэ гэрээ анх удаа олон улсын шаардлагыг хангасан гэрээ болсон. Зургадугаар бvлэг 21 зvйлтэй. Гvний усны, тоосжилтын, ургамлын нєхцлийн лабораториудыг ажиллуулж, жил бvр тайлагнаж байхыг гэрээнд тусгасан байгаа. Байгаль орчны болон усны vнэлгээг таван жил тутам хийлгэж байхаар заасан байгаа.

-Рио Тинтогийнхноос нэг зvйлийг сонирхмоор байна. Тєслийн хvрээнд та бvхэн хэдий хэрийн хєрєнгє оруулалт хийх вэ. Санхvvгийн боломж хэр байгаа бол?
-Рио Тинтогийн хувьд бусад тєслvvдтэй харьцуулахад Монгол Улстай хийж байгаа гэрээ хамгийн томд тооцогдож байгаа. Эхний удаа тэрбум 250 сая ам.долларыг зарцуулахаар тєлєвлєсєн. Vvнийгээ 1.5 тэрбум болгоно. Рио Тинтогийн хувьд гэрээнд гарын vсэг зурахаас ємнє 10 хувийг эзэмшиж байсан. Vvнийгээ 20 хувьд хvргэж ажиллана.

-Сангийн сайд хариулбал сайн байна. Урьдчилгаа тєлбєр хэдийд орж ирэх вэ?
-250 сая ам доллар болох урьдчилгаа тєлбєрийг гурав хувааж авна. Эхний 100 сая ам.долларыг гэрээ vзэглэснээс хойш 14 хоногийн дотор буюу энэ сарын 20 -н гэхэд мєнгє орж ирэх юм. Дараагийн 50 сая ам.доллар гэрээ vзэглэснээс хойш зургаан сарын дараа орж ирэх ёстой. Тодруулбал, 2010 оны дєрєвдvгээр сарын 20-ны дотор тєлбєрийн тал нь орж ирнэ гэсэн vг. Харин vлдсэн 100 сая ам.доллар 2011 оны аравдугаар сарын 20-нд орж ирсэн байх ёстой.

-Хєрєнгє оруулагчдын хувьд нэмэлт санхvvжилт хэрэгтэй байгаа гэсэн. Vvнийгээ яаж босгох вэ. Тухайлбал, бусад улс оронд хувиа зарах асуудал байгаа юу. Саяхан гэхэд Сингапур улс уг тєслийн хувийг авах талаар мэдээлэл цацагдаж байсан?
-Бидний хувьд тєслийн хєрєнгє оруулалтыг босгох ажил эхэлсэн. Хєрєнгє оруулагчдын хувьд Оюутолгойн 66 хувийг эзэмшиж байгаа билээ. Эхний ээлжинд зарцуулагдах хєрєнгє оруулалтын эх vvсвэр хангалттай байгаа. Харин дараагийн ээлжинд оруулах хєрєнгє оруулалтын тухайд бол бид хєрєнгийн бирж дээр гаргасан хувьцаагаа худалдах болно. Тэрнээс биш аль нэг улсад хувиа худалдах асуудал байхгvй.

-Тэгвэл Монгол Улс 34 хувийн хєрєнгє оруулалтыг яаж босгох вэ?
-Ердийн хувьцаагаар 800 гаруй сая ам долларын хєрєнгє босгох ажил байгаа. Vvнийгээ хоёр янзын аргаар босгоно. Нэгдvгээрт, бид биеэ даасан улсын хувьд хєрєнгєє босгоно. Гэхдээ хєрєнгє оруулагчтайгаа зєвлєлдєх ёстой.
Хоёрдугаарт, монголын талын хєрєнгє оруулалтыг босгох ажлыг дэмжих тал дээр Засгийн газар хамтарч ажиллана.

Ц.Оюун